Cursussen

Volg de verdiepingscursus Cultuurgeschiedenis van Westerwolde en laat u meevoeren in het verrassend rijke en veelkleurige verleden van het gebied. Ontdek hoe het cultuurhistorisch profiel van Westerwolde is ontstaan en hoe het landschap daarin is meegegroeid. Met de verkregen kennis en inzichten kunt u het gebied beter begrijpen, verbanden zien en het landschap lezen.

De cursus bestaat uit 10 avonden (19.30 – 21.30 u.), heeft een populairwetenschappelijk niveau en staat open voor iedereen. Om de educatieve sfeer zo optimaal mogelijk te laten zijn, wordt de omvang van de groepen beperkt gehouden (max. 25 personen). De cursus wordt aangeboden op een locatie in de vesting Bourtange, waar goede parkeermogelijkheden zijn bij het Informatiecentrum. De cursisten krijgen als werkmateriaal een reader en een literatuurlijst uitgereikt. De indeling is als volgt:

1. Prolegomena: Groningen als periferie?(A.Th. van Deursen);
Atlas der Westerse beschaving van F.G. van der Meer. De historiografie van Westerwolde.

2. Karakter, identiteit. Afstamming. Saksen/Friezen. Historische geografie. Volkskunde. Uitwassen in het Interbellum?

3. De Kerstening: de komst van het Christendom en het begin van de schriftelijke geschiedenis. Oost-Groningen krijgt gestalte. Eerste kerkelijk-bestuurlijke inrichting. Ontwikkeling parochiale structuur tot in 14e eeuw.

4. De ‘terra Westerwolda’ als “boerenrepubliek”; het Middeleeuwse rechtssysteem; het ontstaan van de boermarken.

5. Botsing met het feodalisme: de familie Addinga en haar moeizame relatie met de Westerwolders in de 15e eeuw. Religieuze volkscultuur in het “Herfsttij der Middeleeuwen”; kerk- en kloosterbouw.

6. Kantelend tijdperk: de roerige 16e eeuw voor Westerwolde. De Gelderse Oorlogen, Habsburg, de Privilegebrief van 1538, de eerste fase van de Tachtigjarige Oorlog, de Reformatie.

7. De Gouden Eeuw: Westerwolde Generaliteitsland; de Stad Groningen als leenvrouwe van de heerlijkheid, de Munsterse Oorlogen, Willem III in Westerwolde.

8. De Zilveren Eeuw: de “Friesche Tuyn” op haar hoogtepunt. Kerkelijke cultuur; de grote kwesties in de Classis Oldambt en Westwoldingerland. Prinsgezinden versus Patriotten. Ineenstorting van de Republiek; einde generaliteitsland.

9. De 19e eeuw: Westerwolde in de vaart der volkeren. Einde van de heerlijkheid en het Landrecht in 1803; uiteenvallen van Westerwolde in nieuwe gemeenten naar Franse snit. Opheffing van de vesting Bourtange in 1851. Verdeling van de boermarken. Kanalisatie en nieuwe infrastructuur.

10. De 20e eeuw: de ontginningen (werkverschaffing), economische en demografische ontwikkelingen. Westerwoldse volkscultuur in het Interbellum. De Tweede Wereldoorlog. Landbouwmechanisatie en ruilverkaveling. Sociaaleconomische en landschappelijke ontwikkelingen (EHS) van de laatste jaren.

Uitgangspunt zijn de grenzen van ‘Wedde, Westwoldingerland, Bellingwolde en Blijham cum annexis’ zoals deze van de 16e tot en met de 18e eeuw in politiek-staatkundige zin golden (ofwel: het gehele gebied ten oosten van de Pekel Aa en de Westerwoldsche Aa tot aan Oude Statenzijl).

Data en locatie: worden later bekend gemaakt.
N.B.: de cursus had dit voorjaar van start moeten gaan, maar is in verband met de Coronamaatregelen voorlopig uitgesteld. Zodra bijeenkomsten in groepsverband weer mogelijk worden, zal de planning van de cursus op deze website worden aangekondigd. Uiteraard zullen daarbij alle aanwijzingen en aanbevelingen in acht worden genomen.
Een tweede cursus over de Europese cultuurgeschiedenis staat gepland.